مصطفى النوراني الاردبيلي
385
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
و ضمنا رشد سريع اين گياه تا حدى مانع رشد گياهان موذى و هرز مىشود و از اين جهت نيز نافع است . « 1 » سهلالهضمتر از آن سبوس چيزى نيست . براى دفع يبوست بايد آرد سبوسدار مخلوط با عسل را بجوشانند و بخورند . « 2 » * سبوس گندم سبوس گندم اسم فارسى نخاله است . « 3 » سبوس اسم فارسى است و به عربى نخالى و به هندى بهوس و چوكهر گويند و آن پوست حبوب است كه از آرد وقت بيختن او خارج شود و به قول شيخ اگر مطلق آن مراد سبوس آرد ، جيد و آن گندم است . گرم و خشك در اول و بر راى جالينوس گرمى آن كمتر از گندم و خشك زياده از آن و سبوس جو و جاورس گرم و خشك در دوم و شيخ مىفرمايد در آن جلا و تليين و تنقيه بسيار است و گر سنه را نمىرسد و محلل رياح بلغم است و گويند : قوت سبوس گندم مثل قوت آرد گرسنه است و بهترين آن سبوس گندم است . جلاى بسيار و تسخين اندك نمايد و محلل و منقى است و نان آن قابض و مجفف رطوبات معده است و حريره آن تليين شكم را خراج مواد محتبس در امعا كند . ضماد سبوس گندم با روغن زيتون و سركه جهت ضربان مفاصل مفيد است و در بعضى از سبوس گندم نشاسته آن خوب است و بدل آن در اورام پست جو است . « 1 » سبوس گندم از الك كردن آرد به دست مىآيد و تقريبا از 16 عوامل غذايى گندم ، 12 عامل آن همراه سبوس خارج مىشود . به همين جهت خوردن سوپ سبوس گندم براى اشخاصى كه نان سفيد مىخورند ضرورى است . جوشانده سبوس گندم درمان سرفه و زكامهاى سخت است جوشانده سبوس گندم كه با عسل شيرين شده باشد بعد از غذا يبوستهايى را كه منشأ آن تنبلى كبد و تحريكات
--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1821 . ( 2 ) - طب النبى و الائمه عليهم السلام ، ص 140 ( 3 ) - تحفيه حكيم مؤمن ، ص 143 . ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 10